Network marketing vs franchise: wat is het verschil?

Wat is franchise en wat is network marketing?

Franchise is volgens artikel 7:911 BW een overeenkomst waarbij de franchisegever de franchisenemer tegen betaling het recht geeft én de plicht oplegt een franchiseformule te exploiteren. In Nederland zijn dat 936 formules met 34.937 vestigingen (NFV, 2025).

Network marketing, ook wel multi-level marketing, is een verkoopmodel waarin zelfstandige verkopers producten aan hun eigen netwerk verkopen en vaak een vergoeding krijgen over de verkoop van mensen die zij zelf hebben aangebracht.

Network marketing en franchise naast elkaar

De verschillen zitten in wat je koopt, waaraan je verdient en welke regels gelden.

Wat zegt de wet?

De Wet franchise geeft franchisenemers recht op informatie vooraf, onder meer over vergoedingen en investeringen (artikelen 7:913 en 7:916 BW), en instemmingsrecht bij bepaalde formulewijzigingen met financiële gevolgen (artikel 7:921 BW). Voor network marketing bestaat geen aparte wet. Wel staat het opzetten of bevorderen van een piramidesysteem, waarin deelnemers vooral betalen voor het aanbrengen van nieuwe deelnemers en niet voor de verkoop van producten, op de Europese zwarte lijst van oneerlijke handelspraktijken (Richtlijn 2005/29/EG, bijlage I). In Nederland is die lijst opgenomen in artikel 6:193g BW. Twijfel je over een aanbod? Vraag een jurist om advies.

Hoe verschilt de marketing?

Bij franchise draait marketing om het merk en om vindbaarheid per vestiging: Google Maps, reviews en lokale campagnes. Bij network marketing draait het om het persoonlijke netwerk en social media van de verkoper. Daardoor zijn de vaardigheden en budgetten heel anders. Lees wat franchise marketing is voor de basis van franchise marketing en de verdeling tussen landelijk en lokaal voor de verdeling.

Waar let je op als je moet kiezen?

• Verdien je vooral aan klanten of aan werving? Bij het laatste: wees voorzichtig.
• Krijg je vooraf schriftelijke informatie over kosten en investeringen?
• Is er een bewezen formule met vestigingen die al draaien?
• Wie betaalt en regelt de marketing, en hoe wordt die verantwoord?

Wie een franchiseformule overweegt, kan bij de marketingbijdrage van franchisenemers nagaan hoe de marketingbijdrage werkt.

Signalen om op te letten bij een aanbod

Of je nu een franchise of een network marketing-aanbod bekijkt: let op signalen die wijzen op een ongezond model. Een eerlijke partij geeft schriftelijke informatie, laat je praten met bestaande deelnemers en verdient vooral aan producten of diensten die klanten echt kopen. Bij twijfel helpt een gesprek met een jurist of accountant voordat je tekent.

Het verschil in verdienmodel met een rekenvoorbeeld

Het verschil in verdienmodel wordt duidelijk met een eenvoudig, fictief voorbeeld. Een franchisenemer met een winkel verdient aan de marge op wat klanten kopen, min de kosten van huur, personeel, inkoop en de vergoedingen aan de franchisegever. Zijn omzet groeit als er meer klanten komen; daarvoor is lokale vindbaarheid en een goede formule belangrijk.

Een network marketeer verdient aan de producten die hij zelf verkoopt, en in veel modellen ook een percentage over de verkoop van mensen die hij heeft aangebracht. Zolang de inkomsten vooral uit verkoop aan echte eindklanten komen, is dat een legitiem model. Wordt het verdienen vooral afhankelijk van het werven van nieuwe deelnemers, die zelf weer moeten betalen om mee te doen, dan schuift het richting een verboden piramidesysteem.

Vraag bij elk aanbod daarom: waar komt het geld uiteindelijk vandaan, van klanten of van nieuwe deelnemers? Bij een franchiseformule hoort het antwoord altijd ‘van klanten’ te zijn. Wie als franchisegever die klantenstroom per vestiging wil vergroten, vindt de basis bij Google Bedrijfsprofiel-beheer.

Voor franchisegevers is dit onderscheid ook commercieel relevant. Kandidaat-franchisenemers die het verschil niet kennen, haken soms af omdat ze franchise in één adem noemen met verdienmodellen die een slechte naam hebben. Leg daarom in wervingsmateriaal helder uit hoe de formule geld verdient, wat een franchisenemer investeert en welke informatie hij vooraf krijgt volgens de Wet franchise. Transparantie over cijfers, een gesprek met bestaande franchisenemers en een duidelijke uitleg van de marketingbijdrage nemen veel twijfel weg. Dat levert uiteindelijk betere kandidaten op, die weten waar ze voor kiezen en daardoor ook langer blijven.

Voor franchisegevers: werven zonder verwarring

Franchisegevers die nieuwe franchisenemers zoeken, doen er goed aan het verschil duidelijk te maken: een vaste vestiging, een bewezen formule en transparante kosten. Dat schept vertrouwen. Zie een wervingscampagne voor franchisenemers en recruitmentmarketing voor franchisegevers.